Руа ал-Заалик пристигнала во Туркије во 2015 година, кога таа и нејзиното семејство избегале од Сирија за да избегаат од крвавите репресии на диктатурата на Башар ал Асад.

За време на престојот во Туркије родила три ќерки, склопила многу пријателства и ја прифатила земјата-домаќин како свој втор дом.

Разбирливо, со тешко срце решила неодамна да се врати во татковината – приклучувајќи се кон речиси три милиони Сиријци кои се вратиле дома по падот на Асад пред една година.

42-годишната Руа, вели дека морала да ја донесе одлуката „заради нашата иднина и образованието на моите деца“.

„Ја сакам Туркије и чувствувам дека навистина ѝ припаѓам таму. Имам повеќе турски пријатели отколку пријатели овде, во Дамаск,“ вели Руа за ТРТ Ворлд од сирискиот главен град.

„Се надевам дека еден ден ќе се вратам (во Туркије) под подобри околности и ќе патувам низ земјата што ми стана втор дом.“

За време на 14-годишната граѓанска војна во Сирија, Туркије стана најголемиот дом за бегалците од разурнатата земја, обезбедувајќи привремен дом за повеќе од 3,5 милиони луѓе – повеќе од половина од 6,8-те милиони Сиријци кои беа принудени да избегаат.

„Од декември 2024 година, повеќе од половина милион Сиријци се вратиле во татковината од Туркије, што сигнализира растечки бран на доброволни враќања“, напиша министерот за внатрешни работи Али Јерликаја на X.

И покрај неодамнешните враќања, повеќе од 2,5 милиони Сиријци сè уште живеат во Туркије, според податоци објавени во август.

Во понеделникот, Агенцијата за бегалци на Обединетите Нации (УНХЦР) процени дека 1,2 милиони бегалци – плус 1,9 милиони внатрешно раселени лица – се вратиле во своите домови во Сирија од декември 2024 година.

Агенцијата соопшти дека повеќе од пет милиони Сиријци остануваат раселени во рамките на земјата, додека дополнителни 4,5 милиони живеат во странство.

Филипо Гранди, високиот комесар на ОН за бегалци, ја повика меѓународната заедница, приватниот сектор и сиријската дијаспора да „ги интензивираат напорите за поддршка на закрепнувањето“, нагласувајќи дека сите враќања мора да бидат доброволни и одржливи.

Одвоена анкета на ОН спроведена годинава во Јордан, Либан, Ирак и Египет покажа дека сè поголем број Сиријци имаат намера да се вратат дома. Од 6.316 испитаници, 80 проценти рекле дека дефинитивно сакаат да се вратат, а 20 проценти планираат да го сторат тоа во следната година.

Според ОН, најголемиот дел од оние што се враќаат се населиле во Дамаск и Алепо, двата најголеми града во земјата, со околу 350.000 луѓе кои се преселиле таму од крајот на 2024 година.

Други 95.000 се вратиле во градот каде што бруталното задушување на протестите ја запали искрата на граѓанската војна во 2011 година.

„Доме, сладок доме“

За многу семејства, одлуката да се вратат носи и надеж и тешкотии.

Хајат Сакрак, 48, за ТРТ Ворлд раскажува за долгото и болно патување пред повторно да се врати дома.

„Прво избегавме од Сирија во 2012 година поради војната и немирите,“ вели таа. „Отидовме во Либија, но кога конфликтот се прошири и таму, во 2015 година се преселивме во Туркије.“

Таа живеела во Туркије десет години пред да се врати во Сирија откако „нашата земја конечно беше ослободена и ослободена од репресивниот режим“.

Сега живее во Дамаск и вели дека „има чувство на олеснување — и шанса за обновување“.

За постарите повратници, искуството на раселување било подеднакво трансформативно.

Сахире Јегел, 75, вели дека се вратила дома во опустошена земја, откако 13 години живеела како бегалец.

„Повеќето куќи тука се уништени, а електричната енергија доаѓа само два часа по четиричасовен прекин. Се снаоѓаме најдобро што можеме,“ вели таа за ТРТ Ворлд.

„Сега има мир и безбедност, иако има уште многу работа. Туркије беше и сè уште е многу поддржувачка во овие тешки години… Длабоко сме благодарни.“

Хуманитарните организации, сепак, предупредуваат дека многу повратници продолжуваат да се соочуваат со значајни предизвици.

Недостаток на домување, оштетена инфраструктура и ограничен пристап до основни услуги го отежнуваат секојдневието за оние што се обидуваат да го обноват својот живот.

Но, по повеќе од една деценија војна, многу Сиријци велат дека можноста да се вратат дома — колку и да е кревка — е чекор кон враќање на достоинството и нормалноста.

Како што додава Сахире: „Домот е дом, без разлика колку треба повторно да се изгради.“

За Сиријците како Сахире, Хајат и Руа, враќањето е повеќе од физичко патување — тоа е чин на вера.

По години на раселување, тие со себе носат спомени од засолниште и пријателство во Туркије, како и силата да започнат одново во земја која полека излегува од сенката на војната.

Нивните приказни, обележани со загуба и издржливост, одекнуваат со заедничка желба на милиони: да најдат мир, да го обноват изгубеното и повторно да го наречат домот — дом.